گچ

خاک رس برای مصارف ساختمانی


خاک چیست؟

خاک را می توان مواد آلی و غیرآلی روی سطح زمین تعریف کرد که محیطی را ​​برای رشد گیاهان فراهم می کند. خاک که در طول زمان و به کندی ایجاد می شود، از مواد مختلف زیادی تشکیل شده است. در خاک مواد غیرآلی و نیز موادی که حیات ندارند وجود دارد که شامل سنگ های فرسایش یافته و مواد معدنی هستند. فرسایش فرآیندی مکانیکی و یا شیمیایی است که در اثر آن سنگ ها به قطعات کوچک تری تبدیل می شوند.

خاک رس

هنگامی که سنگ ها فرومی پاشند، با مواد آلی مخلوط می شوند. مواد آلی موجود در خاک موادی هستند که منشأ آنها موجودات زنده اند.


خاک رس

خاک رس از ارزان ترین و فراوان ترین ماده چسباننده ساختمانی بوده و نوعی چسباننده هوایی به شمار می رود که به صورت فیزیکی، خشک و سفت می شود.

چسباننده های هوایی برای گرفتن و سفت و سخت شدن ماندن به هوا نیاز دارند. گرچه ملات آهگ هوایی پس از سخت شدن در برابر آب پایدار است، ولی چون سفت و سخت شدن به دی اکسید کربن هوا نیاز دارد، از چسباننده های هوایی به شمار می رود. خک رس ها دارای فرمول شیمیایی هیدروسیلیکات آلومینیوم و PH۲O۳ و  BAL۲O۳ و msio۲ به همراه دارد.

خاک رس در ساختن شفته، ملات های گل آهک، گچ و خاک، گل و کاهگل مصرف می شود.

مصرف خاک در ملات گچ و خاک برای ارزان شدن و کند گیر کردن است.

در ملات گل آهک و شفته، خاک رس با آهک ترکیب شده و پس از مدتی سیلیکات ها و آلومیناتهای کلسیم ایجاد می شود، این ترکیب نیاز به هوا نداشته و بنابراین ملات گل  آهک و شفته جزء ملات های آبی محسوب می شوند.

خاک رس آب را می مکد و ورم می کند، به هنگام خشک شدن، جمع شده و ترک می خورد. دانه های خاک رس به شکل پولک هایی است که تازگی آنها بسته به نوع کانی از یک هزارم میکرون تا ۲ میکرون است و در ازای آنها از ۱۰۰ هزارم تا ۳۰۰ هزارم میکرون، وزن ویژه فضایی خاک رس عموما از ۱۵۰۰ (به حالت شل) تا ۱۷۰۰ کیلوگرم بر متر مکعب (به حالت فشرده و سخت) می باشد.

خاک رس های آبرفتی توسط آب، باد و یا در بستر یخچال ها جا به جا شده و ناخالصی هایی در طول مسیر به آن اضافه گردیده که سبب تغییر رنگ آن شده است. خاک رس های آبرفتی مانند خاک آجر خاک سرامیک و خاک نسوز،حاصل ته نشینی شدن مواد در کف بستر آب های جاری هستند به جزء مواد رنگ زا، ناخالصی های دیگر نیز در خاک وجود دارد که از آن جمله می توان ماسه سیلیس، ماسه آهکی، فلدسپاتها و سولفاتها، املاح آهن، لای و اجزای نباتی به ویژه ریشه گیاهان را نام برد بسته به میزان ناخالصی، خاک رسها به سه گروه پر مایه، میان مایه و کم مایه تقسیم بندی می شوند که بدیهی است خاک رس های پر مایه کمترین ناخالصی را دارا هستند.

خاک رس پس از مکیدن آب، چسبناک، خمیری و شکل پذیر می شود. میزان جذب آب خاک رس بسته به نوع دانه ها و ریزی آن ها است. ملات گل خالص تا هنگامی که تر است، حفره ریزی ندارد و آب نمی تواند از آن نفوذ کند و از این رو برای آببندی آبگیرها و استخرها و بام می توان آن را مصرف کرد.

این ملات پس از خشک شدن جمع شده و ترک می خورد و در این حالت آب می تواندد در آن نفوذ کند بنابراین برای جلوگیری از ترک خوردن به آن کاه می افزایند.

خاک رس مصرفی در هر پروژه باید از نظر ویژگی های فیزیکی، شیمیایی،  و سایر مشخصه ها با آنچه در نقشه ها، مشخصات فنی خصوصی، دسترو کارها و دیگر مدارک پیمان ذکر شده است مطابقت داشته باشد نوع خاک رس و محل معدن آن باید قبلا به تصویب دستگاه نظارت برسد.

اکثر خاک های رسوبی که در دسترس بستر می باشد از نوع خاک رس رسوبی است بدین لحاظ دارای مقدار زیادی ناخالصی های نامطلوب می باشند از جمله ناخالصیها مواد آلی- ریشه های نباتی و تکه های ذغال چوب و غیره است. این ناخالصی ها با توجه به بستر رودخانه ای که در آن در حرکت است و یا در آبی که در آن ته نشین شده است متفاوت می باشد.

یکی از مهمترین خواصی که در خاک ها مورد نیاز می باشد خاصیت شکل پذیری آن است. خاصیت شکل پذیری یا پلاستیسیته به خاصیتی گفته می شود که اگر خاک را پس از مرطوب کردن به شکل دلخواه دربیاوریم اولا عمل به راحتی صورت بگیرد و در ثانی خاک، شکل داده شده به خود را حفظ کرده و پس از خشک شدن یا پخته شدن به همان شکل باقی بماند.


ویژگی های خاک رس

۱- یکی از عوامل موثر در میزان شکل پذیری خاک مربوط به آب موجود در خاک و مقدار آن بستگی دارد. وقتیکه مقداری آب به دانه های خاک اضافه کنیم آب دور دانه ها را تر می نماید و اگر به اضافه کردن آب ادامه بدهیم کلیه دانه ها با یک ورقه نازک آب پوشیده می شود حال اگر در خاک خاصیت پلاستیسیته وجود نداشته باشد با اضافه کردن مقدار کمی آب ذرات خاک از یکدیگر جدا شده و به صورت جسمی روان در می آید ولی اگر خاک دارای خاصیت شکل پذیری باشد این مقدار آب فقط باعث لغزیدن دانه ها به روی یکدیگر شده بدون آن که دانه ها پیوستگی خود را از دست بدهند.

۲- دومین عامل بزرگی دانه های خاک می باشد هر قدر خاک ها ریز دانه تر باشند و یا بعبارت دیگر سطح مخصوص (سطح واحد حجم و یا سطح واحد وزن) آن بیشتر باشد در نتیجه مقدار  بیشتری آب لازم است که دور همه دانه ها را تر نماید و در نتیجه سطح روغن کاری شده به وسیله آب بیشتر می شود که این خود باعث پلاستیسیته بیشتر خاک می گردد.

۳- سومین عامل که در پلاستیسیته بودن خاک موثر است شکل عمومی دانه ها می باشد. می دانیم دانه های خاک مخصوصا دانه های خاک رس از لحاظ شکل هندسی به سه دسته تقسیم می شوند کروی- پولکی و دراز و هر قدر شکل دانه به پولکی بودن نزدیکتر بوده و یا درصد دانه های پولکی شکل در توده خاک زیادتر باشد خاصیت لغزندگی آن به روی یکدیگر بیشتر بوده و در نتیجه خاک پلاستیک تر می باشد.

۴- چهارمین عاملی که باعث پلاستیک بودن خاک می گددر صیقلی بودن دانه ها می باشد هر قدر اصطکاک داخلی بین دانه ها کمتر باشد ان ها به روی همدیگر بهتر می لغزند و برای قرار دادن آنها پهلوی یکدیگر نیز نیروی کمتری مصرف می شود.

۵- پنجمین عامل پلاستیک بودن خاک وسایل مکانیکی می باشد که از آن برای شکل دادن خاک استفاده می شود، مانند ظروف سفالی.


خاصیت جذب سطحی

این خاصیت مربوط به یونیزه شدن ذرات جسم جامد در آب می باشد. اگر مولکول های جسمی که در آب پراکنده می گردند به صورت قطبی درآید و هر قسمت آن دارای بار مثبت یا منفی بشود واضح است که ذرات یکدیگر را جذب کرده و با توجه به میزان آبی که در جسم وجود دارد در آن جسم خاصیت جذب سطحی به وجود می آید. بطوریکه اگر به اضافه کردن آب ادامه بدهیم جسم به حالت روان درآمده و ذرات آن در آب شناور می شوند در این حالت خاصیت جذب سطحی برای ما ملموس نیست، خاک رس دارای خاصیت جذب سطحی می باشد.


انواع خاک رس

  • خاک رس رسوبی

خاک رس رسوبی معمولا” به صورت پوسته رسوبی تحت فشار تشکیل میشود و چون مسیری طولانی را از محل تخریب و تجزیه سنگ‌های تشکیل دهنده طی می‌کند به قطعات بسیار ریز و فشرده تبدیل و به طور طبیعی دچار فعل و انفعالاتی می‌شود. گاهی ناخالصی‌ های متعدد مانند وجود منیزیوم، قلیاها، اکسیدهای آهن، مشتقاتی از کوارتز، میکا و گرانیت در آنها دیده میشود. در مواقعی که گل‌های رسوبی یکی از مواد لازم را کم دارد، سفالگران بر اساس تجربیات خود، هنگام ورز دادن گل یا زمان خشک شدن، مواد مورد نیاز مانند پودر سنگریزه و ماسه را شناسایی و با استفاده از روش های متفاوت به آن اضافه می‌کنند.

  • خاک رس گلوله‌ای

خاک رس گلوله ای معمولا به شکل طبیعی خود در بسترهایی از لایه زمین تشکیل میشود. به نظر میرسد چون به اندازه رس‌های رسوبی جابه‌جا و با مواد دیگر ترکیب نمی‌شود و به صورت توده‌هایی در رگه‌ های لایه زمین به دست می‌آید، چندان تحت فشار نبوده، به همین علت قابلیت انقباض آنها گاهی به ۲۰% می‌رسد.

  • خاک رس آهکی

این نوع خاک دارای ترکیبات فلدسپاتی شامل ماسه، شن، مواد آهکی و مواد گدازنده دیگر بوده و بنابراین شکل‌پذیری آن مشکل است. میزان درجه حرارت و کنترل و نظارت بر پخت آن اهمیت است.

  • خاک رس‌های دیرگداز

این خاک در مکان‌هایی وجود دارد که سنگ‌های معدنی آن سنگ‌های سخت و بیشتر زغال‌سنگ بوده است. مولکول‌های تشکیل دهنده این خاک باعث می‌شود که شکل‌پذیری چندانی نداشته و به حرارت بالا نیاز داشته باشد.

  • خاک رس قرمز

خاک رس قرمز در مکان‌هایی تشکیل می‌شود که مواد آهنی و رسوبات سنگ آهن در جریان تخریب‌ها و فشارهای پوسته زمین بیشتر از سایر مواد وجود دارد. اکسیدهای آهن در شکل‌پذیری گل، میزان حرارت لازم برای پخت و استحکام بعدی آن نقش عمده‌ای دارد. ترکیبات این خاک بسیار متنوع است و درجه پخت آن گاهی تا ۱۲۰۰ درجه بالا می‌رود. خاک رس قرمز هنگام پخت در حرارت بین ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ درجه به رنگ‌های زرد، نخودی و قرمز درمی‌آید.

گچ پلیمری
خرید آنلاین گچ
گچ گیپتون
فهرست
error: این محتوا تحت حفاظت است