مولیبدن Molybden از واژه یونانی (Molybdos) به معنی شبیه سرب گرفته شده است زیرا مولیبدنیم به صورت آزاد درطبیعت یافت نمی‌شود . فراوانی مولیبدنیم در پوسته زمین ۰٫۰۰۷% می‌باشد.
این عنصر در سال ۱۷۷۸ توسط Carl Wilhelm Scheele دانشمند سوئدی کشف شد اما تا چند سال پس از آن، مولیبدنیت تنها در حد آزمایشگاهی کار می‌شد. نخستین کاربرد اصلی مولیبدن در جنگ جهانی اول بود. در آن زمان مولیبدن به فولاد افزوده می‌شد و نتیجه آن تولید فولادهای مقاوم در حرارت‌های بالا بود که در زره پوش‌ها و موتور هواپیماها استفاده می‌شد.
مولیبدنیم فلزی است به رنگ سفید متمایل به خاکستری یا سفید- نقره‌ای با نماد Mo، عدد اتمی ۴۲، وزن مخصوص ۲۲/۱۰ گرم بر سانتی متر مکعب، سختی ۵/۵ در مقیاس موس، خیلی سخت، دارای بیشترین نقطه ذوب در بین عناصر، نقطه جوش ۴۶۱۲ درجه سانتیگراد و نقطه ذوب ۲۶۱۷ درجه سانتی گراد.
مولیبدنیم در گروه ۶ (VI) جدول تناوبی به عنوان Transition Metals بوده و در دوره ۵ قرار دارد.
این عنصر بعنوان یک عنصر انتقالی دارای ظرفیت‌های ۲،۳،۴،۵،۶ می‌باشد. در حالت توده ای این عنصر دارای خواص فلزی تیپیک و رنگ سفید نقره‌ای درخشنده می‌باشد. حالت پودری مولیبدن به رنگ خاکستری تیره است.
این فلز خاکستری یا گرد سیاه که به‌صورت آزاد در طبیعت یافت نمی‌شود کانیهای آن به‌صورت مولیبدنیت در طبیعت قابل مشاهده بوده که به‌صورت گرد، از اشتعال‌پذیری بالایی نیز برخوردار است. در حال حاضر تولید سالانه مولیبدن در کشور بین ۶ تا ۷ هزار تن بوده که از معدن مس سرچشمه به صورت سولفور مولیبدن استحصال می‌شود.
مولیبدنیم دارای شبکه کوبیک centered – body با nm 31472/0= G است.
کانی‌ها
مولیبدنیت – Molybdenite
کانی اصلی و اقتصادی مولیبدنیم، مولیبدنیت با فرمول (MoS2) می‌باشد. این عنصر عموماً بصورت مولیبدنیت در طبیعت رخ می‌دهد. مقادیر ناچیزی از این عنصر نیز به همراه فلزات دیگر که خواص شیمیایی مشابه دارند، یافت می‌شود.
ولفنیت – Wolfnite
این کانی با فرمول (PbMoO4) که در منطقه اکسیداسیون کانسارهای مولیبدن دیده می‌شود.
پوولیت – Powellite
این کانی با فرمول (CaMoO4) که در منطقه اکسیداسیون کانسارهای سولفیدی مولیبدن در بسیاری از مناطق دنیا یافت شده است. پوولیت یک مولیبدات کلسیم است که از مولیبدنیت در کانسارهای حاوی شئیلیت CaWO4 تشکیل می شود. در این کانی تنگستن تا ۱۰ درصد می تواند جایگزین مولیبدن گردد.
فری مولیبدنیت – molybdenite Feri
این کانی با فرمول (Fe MOP12. 8 H2O) محصول اکسیداسیون مولیبدنیت در حضور آهن Ш (سه ظرفیتی) می‌باشد. مولیبدنیت منبع اولیه اقتصادی مولیبدن می‌باشد. در صورت افزایش تقاضا جهت مولیبدن منابع دیگر همچون ولفنیت، پوولیت و فرعی مولیبدیت ممکن است از اهمیت تجاری برخوردار گردند.
مولیبدیت – Molybdite
مولیبدیت با فرمول شیمیایی (MoO3) نشان داده می‌شود.
سایر کانیهای مولیبدن شامل آکرماتیت، بلونزیت، چیلاژیت، ائوسیت، ایلسمانیت، ژوردیسیت، کواک و نییت، لیندگرنیت و پانریت می‌باشد. کانیهای اخیرالذکر از اهمیت تجاری برخوردار نیستند.
قیمت گچ را در وبسایت کارخانه ما ببینید و یا جهت استعلام قیمت گچ سمنان معمولی و قیمت گچ پلیمری با واحد فروش کارخانه تماس بگیرید.
اصول استخراج مولیبدن به چه شکلی است؟
چون قسمت معظم ماده معدنی این فلز از نوع سولفور آن یعنی MoS2 می‌باشد واین ماده معدنی به سهولت و آسانی در ماشین‌های فلوتاسیون تغلیظ می‌گردد لذا آنرا بصورت پر عیار شده که حاوی ۸۵ الی ۹۰%MoS2 است در آورند وسپس در کارگاه متالورژی آن را در ماشین‌های تشویه مکانیکی مانند هرشوف و یا ماکدوگال تشویه می‌نمایند تا اینکه سولفور مولیبدن به صورت اکسیدان در آید آنگاه از اکسیدان فرو ملبدنم Fero molybdenum می‌سازند.
رطوبت موجود در کنسانتره Mo به میزان ۱۰-۸% است. این رطوبت بایستی در حین خشک کردن و چربی زدایی از کنسانتره ورودی خارج شود. کنسانتره ورودی در کیسه های پلاستیکی داخل بشکه های آهنی به وزن kg 300 (وزن خالص) قرار گرفته و پس از حمل دستی به مخزن کنسانتره (با استفاده از جرثقیل سقفی یا نوار نقاله) به داخل کوره خشک کن شارژ می‌گردد.
هوای گرم خشک کن می تواند از هوای گرم ، گرم کن الکتریکی و یا خشک کن با بستر ثابت تأمین شود. بدلیل اینکه اندازه ذرات کنسانتره مولیبدن۱۰۰% زیر مش ۴۰۰ است، خشک کن با سوخت فسیلی انتخاب شده است زیرا این تجهیزات، ساختمانی ساده داشته، عملیات و تعمیرات آنها آسان بوده و در شرایط واقعی تلفات غبار کمی داشته و مصرف انرژی آنها نیز کم است.
فرو مولیبدن
معمولا فولادهای مولیبدن دار را بوسیله اضافه نموده مقادیر جزئی از فرو مولیبدن می سازند چون فرو مولیبدن در حدود ۵۰ الی ۶۵% Mo در بر دارد. برای ساختن فرومولیبدن ابتدا اکسید مولیبدن را پس از تشویه وبر طرف نمودن گوگرد زیادی آن با آمونیاک در آمیزش در می آورند تا مبدل به مولیبدات آمونیاک(Ammonium Molybdate) شود.
در اثر گرما آمونیاک از بین رفته اکسید مولیبدن حاصل می شود. آنگاه این اکسید را در کوره الکتریکی با زغال و آهن احیا می کنند و فرو مولیبدن بدست می آید.
به غیر از فرو مولیبدن یک محصول دیگر موسوم به مولیت Molyt را هم که مولیبدات کلسیم می‌باشد می سازند و آن را در دادن مولیبدن به فولاد به کار میبرند.
معمولا اکسید مولیبدن تشویه شده را با مقداری پودر آهک خالص وسیلیس در کوره الکتریکی حرارت می‌دهند تا اینکه محلول مولیت به دست آید.
یک نوع دیگر اخیرا مرسوم شده، مولیبدنیت پر عیار شده را با قیر و نفت سیاه غلیظ مخلوط و خشک میکنند و به شکل بریکت در می‌آورند و به همین صورت در کوره‌های فولادسازی و آهن‌گدازی به کار میبرند.
معادن فلز مولیبدن
کشورهای چین، ایالات متحده امریکا، شیلی، کانادا، ارمنستان و روسیه بیشترین میزان ذخایر مولیبدنیم دنیا را به خود اختصاص داده‌اند.
کاربرد مولیبدن
مولیبدن بیشتر بعنوان فلز آلیاژی در فولاد، آهن ریخته گری و ابرآلیاژها به منظور افزایش سختی پذیری، مقاومت، شدت و مقاومت در برابر زنگ زدگی استفاده می شود.
مولیبدن به عنوان رنگدانه از قرمز- زرد تا نارنجی قرمز روشن در رنگ سازی، جوهرها، پلاستیک ها و صنایع لاستیک استفاده می‌شود. دی سولفاید مولیبدن یک روان‌کننده (روغن) یا گریس خوب در دماهای بالاست.
موارد استعمال دیگر مولیبدن در ساختن دواجات شیمیایی از قبیل مولیبدات آمونیاک است.
